De piramides van Gizeh

Van alle bezienswaardigheden in Egypte is er één die iedereen kent, ook wie nog nooit een voet in het land heeft gezet. De piramides van Gizeh staan al ruim vierenhalfduizend jaar aan de rand van de woestijn, en ze zijn het enige van de zeven wereldwonderen uit de oudheid dat er nog staat. Wat de meeste mensen verrast is hoe dichtbij ze liggen: geen eenzame monumenten diep in de woestijn, maar bouwwerken aan de rand van een miljoenenstad, met een buitenwijk van Caïro die er letterlijk tegenaan is gegroeid.

Op het plateau van Gizeh staan drie grote piramides, gebouwd door drie opeenvolgende farao’s uit de vierde dynastie.

De piramide van Cheops, ook de Grote Piramide genoemd, is de oudste en de grootste. Hij werd rond 2560 voor Christus voltooid, was oorspronkelijk 146,6 meter hoog en meet aan de basis 230 bij 230 meter. Door het verdwijnen van de gladde bekleding is hij nu nog zo’n 138 meter. Bijna vierduizend jaar lang was dit het hoogste bouwwerk ter wereld, tot de kathedraal van Lincoln het in de veertiende eeuw overnam.

De piramide van Chefren, van Cheops’ zoon, is met 143 meter iets lager maar lijkt hoger omdat hij op een hoger deel van het plateau staat. Aan de top zit nog een stuk van de oorspronkelijke gladde kalksteenbekleding, waardoor je kunt zien hoe alle drie er ooit uitzagen: spiegelend wit in de zon.

De piramide van Mykerinos is met 65 meter beduidend kleiner. Aan de zuidkant zit een flinke bres, het resultaat van een mislukte poging tot sloop in de twaalfde eeuw.

De hardnekkigste mythe is dat de piramides door slaven zijn gebouwd. Sinds de jaren negentig weten we beter: bij het plateau is een complete arbeidersstad opgegraven, met bakkerijen, brouwerijen, ziekenzorg en begraafplaatsen. De arbeiders kregen betaald in brood en bier, werden bij ongelukken behandeld, en de eervolle plek van hun graven vlak bij de piramides zegt genoeg over hun status. Uit de skeletten blijkt wel dat het zwaar werk was: veel versleten wervels en genezen breuken.

Waar Herodotus het nog over honderdduizend man had, gaan egyptologen tegenwoordig uit van twintig- tot dertigduizend arbeiders, die in ploegen werkten. De 2,3 miljoen steenblokken van gemiddeld 2,5 ton kwamen deels uit een groeve vlak naast het plateau en deels, voor het fijnere kalksteen en het graniet, uit Toera en Aswan, over de Nijl aangevoerd. Hoe de blokken precies omhoog gingen weten we nog altijd niet zeker; de meeste onderzoekers denken aan een combinatie van hellingbanen.

Aan de oostkant van het plateau ligt de Sfinx: een leeuwenlichaam met een mensenhoofd, uit één rotsmassief gehouwen. Hij is ongeveer 73 meter lang en twintig meter hoog, en daarmee een van de grootste beelden ter wereld. De gangbare opvatting is dat farao Chefren hem rond 2500 voor Christus liet maken, met zijn eigen gezicht.

De neus ontbreekt al eeuwen. Het verhaal dat Napoleons soldaten hem eraf schoten klopt niet: er bestaan tekeningen van vóór Napoleon waarop de neus al weg is. Waarschijnlijker is moedwillige beschadiging in de vijftiende eeuw. De opgekrulde baard die het beeld ooit had, ligt tegenwoordig in het British Museum en in het Egyptisch Museum in Caïro.

Het plateau is dagelijks open, in de regel van zeven uur ’s ochtends tot vier uur ’s middags; tijdens de ramadan gaat het een uur later open. Sinds 2025 is de toegang volledig heringericht: je komt binnen via een nieuw bezoekerscentrum en verplaatst je over het terrein met gratis elektrische shuttlebusjes, die vanaf acht uur rijden. De opdringerige verkopers die het bezoek vroeger konden verpesten zijn grotendeels van het plateau verdwenen.

De toegangsprijzen voor buitenlandse bezoekers liggen rond de 700 Egyptische pond voor het terrein. Wil je ook de Grote Piramide van binnen zien, dan komt daar ongeveer 1.000 pond bij; de piramide van Chefren kost zo’n 750 pond en het museum met de zonneboot honderd pond. Reken voor het complete pakket op ongeveer 2.550 pond. Prijzen worden regelmatig aangepast, dus controleer ze ter plaatse.

Over dat binnengaan: verwacht geen schatkamer. Je klimt gebukt door een smalle, warme en benauwde gang naar een lege stenen kamer met een lege sarcofaag. Wie last heeft van engtevrees of van een slechte rug kan het beter overslaan. Wie wél gaat, moet weten dat fotograferen binnen niet is toegestaan.

Gizeh ligt zo’n vijftien kilometer van het centrum van Caïro. De makkelijkste manier om er te komen is met Uber of een taxi; met de metro kom je tot Giza-station, maar daarna heb je alsnog vervoer nodig.

Ga vroeg. Wie er om acht uur staat, heeft het plateau bijna voor zichzelf; de groepen arriveren rond negenen. Vermijd vrijdag en zaterdag, het Egyptische weekend. En kies je maand met zorg: in november tot maart is het overdag rond de twintig graden, in de zomer boven de veertig, en schaduw is er niet. Meer daarover staat bij weer en beste reistijd.

Wil je de klassieke foto met alle drie de piramides achter elkaar, loop of rijd dan door naar het uitzichtpunt op de heuvel ten zuidwesten van het terrein. Daar staan ook de kamelen en paarden. Een ritje kan leuk zijn, maar spreek de prijs vooraf af én voor de heen- én de terugweg, anders sta je halverwege de woestijn te onderhandelen.

Sinds november 2025 staat op nog geen twee kilometer van het plateau het Grand Egyptian Museum, met uitzicht op de piramides vanuit de grote hal. De logische volgorde is: eerst vroeg de piramides, dan het museum in de middag, wanneer het buiten toch te warm wordt. Beide zijn los te bezoeken, maar veel excursies vanuit Hurghada of Sharm el-Sheikh combineren ze in één lange dagtrip.